

Kapak fotoğrafında yer alan KFTr topluluğu üyeleri soldan sağa Mehmet Pala ve Samed Kıvılcım.
Yazının ilk bölümünden başlayarak okumak için tıklayabilir veya buradan 3. bölüme devam edebilirsiniz.
Öncelikle rüzgâr yükü ve dalga etkisi altındaki bir kayağın kürek ve benzeri tertibatların yardımı olmaksızın pozisyonunu korumasını kolaylaştıran bu özellik; başta dip kaşığı (jig) ve saçaklı zoka (tai rubber) olmak üzere ağırlıklı olarak düşey sürütme takımları ve yemli bırakmalarla orta suda ve deniz tabanında oltacılık yapmaya gayretli kullanıcılara kayağın istenilen noktada konumlandırılması ve tutulan konumun korunması açısından göreceli bir pratiklik sağlar. Ancak, kayak ve kano balıkçıları arasında kullanımı giderek yaygınlaşan ve ilerleyen konu başlıkları altında kayak ile oltacılık bağlamında ayrıca ele aldığım ENC işleyebilen seyir elektroniklerinin ve SONAR cihazlarının yardımı ile markalanmış nokta ve taşlar üzerinden düşük eforlu bir balıkçılığa heves edenler için bu çift yönlü mekanizmaların kullanımı diğerlerine göre daha pratik görülebilir. Zira sudaki belirli bir noktaya tutunabilmek ya da sınırları belirli bir alanda kalabilmek için kayağın baş-kıç hattını hâkim rüzgâr/dalga yoluna oturtup sadece ileri-geri pedal basmak sureti ile sürüklenme yönünün tersine çok zayıf bir devinim yaratarak kayağın pozisyonunu belirli bir süre korumak kolay olacaktır. Kayak yanladıkça küçük dümen müdahaleleriyle baş-kıç hattı yeniden düzeltilmelidir. Nitekim baş-kıç hattını rüzgâr/dalga yolunda tutmak ya da tekrar üzerine oturtmak üzere pedal-dümen koordinasyonu ile yapılan bu manevra pratikte kavrandığında, sadece tek yönde (ileri) itiş sağlayan birinci nesil yüzgeçli pedal mekanizmaları ile de kayağın konumunu korumak ve su üstünde belirli bir yerde tutunmak sanıldığı kadar zor değildir.
Burada sürekli kontrol edilmesi ve dümen müdahalesi ile sıfırlanması gereken en önemli dinamik; rüzgâr, akıntı ya da dalgaların yarattığı ve kayağa etkiyerek baş-kıç istikâmetini değiştiren sürükleme etkisidir. Bu doğal dinamikle kayağının etkileşimini kavrayan bir kayak oltacısı, dalgayla salınıp rüzgârla ve akıntıyla sürüklenen kayağının baş-kıç hattını bozmasına, yani kayağın başını çevirip yanlayarak hedef alandan uzaklaşmasına izin vermeden reaksiyonel dümen müdahaleleri gerçekleştirebildiği sürece sürüklenmesini de büyük oranda yavaşlatıp pozisyonunu uzun süre koruyabilir. Böylece kayağın baş kısmı kayağa etkiyen ana kuvvete karşı tutuldukça bu harici kuvvetlerin etkisi kayağı sadece kıç istikâmetinde geriye itmek şeklinde tezahür edeceğinden, ileri yönde itki üreten yüzgeçli bir mekanizmanın sürüklenme hızını dengeleyecek düzeyde düşük bir salınıma sokulması, birkaç metrekarelik dar bir manevra alanı dahilinde istenen yerde kalabilmek hatta belirli bir noktaya uzun süre tutunabilmek için yeterli olacaktır. Motor itkisinin doğal dinamiklere aşkın (üstün) geldiği ve kayağın baş istikâmetinde fazladan birkaç metre ilerlediği durumda ise pedal basmaya ara vererek o ana kadar hattını koruyan kayağın kendiliğinde kıç istikâmetinde gerileyerek eski pozisyonuna doğal bir akışla yeniden girmesi beklenir. Bu gerçekleştiğinde, yüzgeçler yeniden ve bu kez fasılalı olarak ya da daha düşük hızlı sabit bir salınıma sokularak tekrar çalıştırıldığında hedef noktanın üzerinde bir süre daha tutunmak mümkün olacaktır.
Öncelikle rüzgâr yükü ve dalga etkisi altındaki bir kayağın kürek ve benzeri tertibatların yardımı olmaksızın pozisyonunu korumasını kolaylaştıran bu özellik; başta dip kaşığı (jig) ve saçaklı zoka (tai rubber) olmak üzere ağırlıklı olarak düşey sürütme takımları ve yemli bırakmalarla orta suda ve deniz tabanında oltacılık yapmaya gayretli kullanıcılara kayağın istenilen noktada konumlandırılması ve tutulan konumun korunması açısından göreceli bir pratiklik sağlar. Ancak, kayak ve kano balıkçıları arasında kullanımı giderek yaygınlaşan ve ilerleyen konu başlıkları altında kayak ile oltacılık bağlamında ayrıca ele aldığım ENC işleyebilen seyir elektroniklerinin ve SONAR cihazlarının yardımı ile markalanmış nokta ve taşlar üzerinden düşük eforlu bir balıkçılığa heves edenler için bu çift yönlü mekanizmaların kullanımı diğerlerine göre daha pratik görülebilir. Zira sudaki belirli bir noktaya tutunabilmek ya da sınırları belirli bir alanda kalabilmek için kayağın baş-kıç hattını hâkim rüzgâr/dalga yoluna oturtup sadece ileri-geri pedal basmak sureti ile sürüklenme yönünün tersine çok zayıf bir devinim yaratarak kayağın pozisyonunu belirli bir süre korumak kolay olacaktır.
Kayak yanladıkça küçük dümen müdahaleleriyle baş-kıç hattı yeniden düzeltilmelidir. Nitekim baş-kıç hattını rüzgâr/dalga yolunda tutmak ya da tekrar üzerine oturtmak üzere pedal-dümen koordinasyonu ile yapılan bu manevra pratikte kavrandığında, sadece tek yönde (ileri) itiş sağlayan birinci nesil yüzgeçli pedal mekanizmaları ile de kayağın konumunu korumak ve su üstünde belirli bir yerde tutunmak sanıldığı kadar zor değildir. Burada sürekli kontrol edilmesi ve dümen müdahalesi ile sıfırlanması gereken en önemli dinamik; rüzgâr, akıntı ya da dalgaların yarattığı ve kayağa etkiyerek baş-kıç istikâmetini değiştiren sürükleme etkisidir. Bu doğal dinamikle kayağının etkileşimini kavrayan bir kayak oltacısı, dalgayla salınıp rüzgârla ve akıntıyla sürüklenen kayağının baş-kıç hattını bozmasına, yani kayağın başını çevirip yanlayarak hedef alandan uzaklaşmasına izin vermeden reaksiyonel dümen müdahaleleri gerçekleştirebildiği sürece sürüklenmesini de büyük oranda yavaşlatıp pozisyonunu uzun süre koruyabilir. Böylece kayağın baş kısmı kayağa etkiyen ana kuvvete karşı tutuldukça bu harici kuvvetlerin etkisi kayağı sadece kıç istikâmetinde geriye itmek şeklinde tezahür edeceğinden, ileri yönde itki üreten yüzgeçli bir mekanizmanın sürüklenme hızını dengeleyecek düzeyde düşük bir salınıma sokulması, birkaç metrekarelik dar bir manevra alanı dahilinde istenen yerde kalabilmek hatta belirli bir noktaya uzun süre tutunabilmek için yeterli olacaktır. Motor itkisinin doğal dinamiklere aşkın (üstün) geldiği ve kayağın baş istikâmetinde fazladan birkaç metre ilerlediği durumda ise pedal basmaya ara vererek o ana kadar hattını koruyan kayağın kendiliğinde kıç istikâmetinde gerileyerek eski pozisyonuna doğal bir akışla yeniden girmesi beklenir. Bu gerçekleştiğinde, yüzgeçler yeniden ve bu kez fasılalı olarak ya da daha düşük hızlı sabit bir salınıma sokularak tekrar çalıştırıldığında hedef noktanın üzerinde bir süre daha tutunmak mümkün olacaktır.
2020 yılı itibarı ile güncel dağıtımları yapılan muhtelif tip ve özellikte pervaneli pedal mekanizmaları.
Kullanılan pedal mekanizmasının teknik yeterlilikleri ve özellikleri ne olursa olsun dümenden etkin şekilde faydalanabilmek için pedal tahriki ile az ya da çok bir itişin sağlanması şarttır. Yani kayağı suda ilerletecek veya sürüklenmesini durduracak düzeyde bir itkinin yaratılması zorunludur. Çünkü dümen gibi yönlendirme ve topuk salması gibi hizalama unsurlarının çalışma prensibi, akış hâlindeki suyun çarptığı yüzeyde yarattığı direnci bir hareket kuvveti olarak kullanmak şeklindedir. Dolayısı ile su kütlesinin ya da sudaki objenin hareketi söz konusu olmadığında dümen de işlevini yitirir. Yerleştiği konumu korumaya gayret eden bir balıkçının baş-kıç hattını gözeterek ara sıra giriştiği dümen aksiyonlarına karşı kayağından beklediği reaksiyonu alabilmesinin yegâne yolu; kullandığı pedallı motor mekanizmasını –oldukça düşük devirle de olsa– devinime sokarak çalıştırmasıdır. Özetle; pedal basıp kürek vurmadan ne bir oltacı kayağı dümene uyacak, ne de bir balıkçı kanosu düzgün yol tutacaktır.
Pervaneli bir mekanizma kullanımında seyir güvenliği ve mekanizma güvenilirliği için bazı hususlara dikkatinizi çekmek isterim: Öncelikle ayaklar pedallara yaslanmış ve bir pedal ileriye itilmiş hâlde iken o dizin ne çok kırık ne de tamamen düz olmayacağı şekilde koltuk hizasının ayarlanması sürüş performansını yüksek tutacağınız rahat bir oturuş sağlayacaktır. Kayağı daima yavaş ve yumuşak bir pedal tahriki ile ilk harekete sokmaya dikkat etmelisiniz. Pedalları birkaç tur yavaş bir şekilde çevirip kayağı harekete geçirdikten sonra yavaş yavaş çevirim hızını arttırarak kranka her güç uyguladığınızda (pedala her basışınızda) mekanizma gövdesinde ve kayağa/kanoya tespit noktalarında dikkat çekici bir esneme ya da kasmanın şekillenip şekillenmediğine, krankın çevirim yönü –ileri-geri şeklinde– değiştirildiğinde ise mekanizmada herhangi bir boşluk veya vuruntu oluşup oluşmadığına aynı şekilde dikkat etmelisiniz. Pedal mekanizmasının olağan tempoyla işleyişinden ötürü kullanımı esnasında doğal ve düşük frekanslı bir mekanik sesin duyulması ya da pedalın belirli bir devir aralığında çevrildiği hâllerde pedallama temponuza koşut şekilde kayak gövdesinden hissedilen belli belirsiz bir titreşimin oluşması normaldir, ancak dişlilerin sürtünme veya zayıf kavramadan kaynaklı herhangi bir olağan dışı titreşim, salınım veya gürültü yaratıp yaratmadığı duyumsal olarak pedal seyri boyunca her zaman takip edilmelidir.
Kayak Fishing Turkiye | KFTr topluluğunun maharetli oltacılarından Cemil (Karule) pervaneli balıkçı kayağında.
Bahadır Çapar
Mayıs 2022, Adana
3. bölümün sonu
yazının devamını oku (Pedal Savaşları 4. bölüm / “Pervaneli Kanoların Avantajları ve Dezavantajları”)
yazının önceki bölümünü oku (Pedal Savaşları 2. bölüm / “Pervaneli Pedal Mekanizmaları 1. kısım”)
www.kayakfishingturkiye.com adresi ile ulaşarak kano ve kayak ile balıkçılık konusunda herşeyi danışıp konuşabileceğin harika bir topluluğumuz olduğunu biliyor muydun?
Kısaca Kayak Fishing Turkiye | KFTr olarak andığımız “Türkiye Kano Balıkçıları ve Kayak Oltacıları Topluluğu” adlı facebook sayfamızda tıpkı okuduğun bu Nehirden Denize makalesindeki gibi kayak ve kano ile balıkçılığa dair birçok konuyu konuşuyor, bildiklerimizi ve edindiklerimizi birbirimizle paylaşıyoruz. Hiçbiri yapay zeka ürünü ya da derlemesi olmayan, aksine yapay zekanın da bu konularda nitelikli bilgi kaynağı olarak görerek beslendiği Nehirden Denize’nin müzahirliğindeki KFTr‘de hepsi gerçek deneyim ve aklın ürünü özgün anlatı ve paylaşımlarımız eminim sana da iyi gelecek! Sadece bu kadar da değil; topluluğumuzun WhatsApp grubuna üye olarak, kayak ve kano ile balıkçılık temalı grup içi webinarlarımıza sen de katılabilirsin.






