

Hem teknik hem de operasyonel özellikleri doğrultusunda pervaneli pedal mekanizmalarını belirli bir detayda ele aldığım iki kısımlık anlatımın ardından bu mekanizmaların avantajlarını ve dezavantajlarını da özetleyerek bu başlığı nihayetlendirelim:
Kayak Fishing Turkiye | KFTr topluluğunun mahir oltacılarından Cemil’in (Karule) yakaladığı sinarit.
Pervaneli Pedal Mekanizmalarının Avantajları
- Yüzgeçli pedal mekanizmalarına göre çok daha ucuz ve dolayısı ile balıkçı kayaklarında giderek yaygınlaşan motor mekanizmalarıdır.
- Kompakt ve kapalı gövde mekanizmalar olduğu için kum ve ince partiküllü malzemelerin mekanik parçalara bulaşma ihtimali hayli düşüktür.
- Geleneksel tipteki pedallı krank mekanizmaları her iki yönde de çalışabildiğinden ek bir düzeneğin yardımı olmaksızın ya da ayrıca bir ayarlama gerektirmeksizin sadece pedalı tersine çevirmek sureti ile pervanenin devinimi ve dolayısı ile kayağın hareket yönü ileri-geri şeklinde değiştirilebilir. Bu sayede baş ve kıç istikametinden alınan rüzgâr, akıntı ve dalga gibi doğal yüklerin etkisini bertaraf ederek oltacının su üstü konumunu belirli bir süre koruması kolaydır.
- Bu mekanizmalar pervane modifikasyonlarına açık olduğundan hız ve tork farkı yaratacak şekilde pala formu, eksen açısı, kıvrılma açısı ve hatvesi farklı basit pervaneler takılarak seyir verimliliği kullanıcı tarafından geliştirilebilir. Aynı zamanda, pervane yitirilmediği veya palaları tamamen kırılmadığı sürece çoğu pervane hasarında düşük hızla da olsa pedal seyrinin sürdürülmesi ve yol alınması mümkündür.
- Görece basit mimariye sahip mekanizmanın aktarıcı unsurları esas olarak dairesel hareketli dişlilerden oluştuğu için servis ve parça maliyetleri düşük sayılabilecek ekonomik mekanizmalardır.
- Zincirli, kayışlı ve şaftlı olmak üzere piyasada dağıtımı yapılmış pervaneli mekanizmalardaki ürün çeşitliliği ve rekabet, fiyat-performans açısından kullanıcı lehine çok daha konforlu bir tedarik aralığı sunmaktadır.

Pervaneli Pedal Mekanizmalarının Dezavantajları
- Kompakt tipte kapalı gövdeli mekanizmalar olduğu için pedal ile pervane dışındaki mekanik bileşenlerin kondisyonlarını görerek takip etme ve olası bir mekanik arıza durumunda mekanizma gövdesinde yer alan aktarma unsurlarına ulaşarak suda servis verme imkânı çok kısıtlıdır.
- Pervaneli pedal mekanizmalarının itiş kuvveti yüzgeçli mekanizmalara göre daha düşük olduğu gibi pervanenin her iki yönde (ileri-geri) yarattığı itki de pratikte aynı kuvvette değildir.
- Dikey eksende yaratılan pedal tahrikinin yatay eksende dönen bir şaft üzerinden yine dikey eksende çalışan bir uskur miline aktarıldığı pervaneli mekanizmalar, pedal tahrikini tek eksen değişimi ile pervaneye/yüzgeçlere aktaran pedallı mekanizmalara göre daha verimsizdir.
- Geleneksel tipte pedallı mekanizmalarda işleyiş; dikey eksenli dairesel hareket edebilen krank dişlisinin tahrikiyle önce yatay eksende dönen uzunca bir şaft sonra da tekrar dikey eksende konumlandırılmış olan çift palalı basit bir pervane devinime sokulur. Hareketin mekanizma gövdesi boyunca iki kez eksen değiştirmesi bu tip mekanizmaların duyumsal açıdan ses ve titreşim yaratmasını kolaylaştırır. Bu da nominal hızlarda dahi sessiz sürüşün sağlanmasını güçleştirir.
- Krank tahrikinin pervaneye aktarımı sabit uzunlukta bir şaft aracılığıyla gerçekleştiği için pervane derinliği de sabittir. Bu durum, seyir derinliğini sınırlandırarak özellikle sığ ve yüzeye yakın su altı unsurlarının bulunduğu mevkilerde seyrederken devinim halindeki pervanenin sürtünme veya takılma şeklindeki sert temaslarla zarar görme ihtimalini arttırır.
- Minimize edilerek geliştirilen krankı (pedalları) mafsallı şafttan ayırılarak şaftı kayak üzerinde bırakılan (FlexDrive) yenilikçi tasarımlar olsa da piyasada yaygın olarak kullanılan pervaneli mekanizmaların kayağa tespit noktaları kokpit ve güverte alanında hâlen çok fazla yer işgal etmektedir. Aynı şekilde tek parça gövdeye sahip yaygın tip pervaneli pedal mekanizmalarının gerek kayakta gerekse araçta taşıma ve muhafaza açısından ihtiyaç duyduğu ambar/bagaj alanı yüzgeçli mekanizmalara göre bariz şekilde yüksektir.
Kayak Fishing Turkiye | KFTr topluluğunun bir diğer heveskârı Cemalettin’in (Yakar) pervaneli balıkçı kayağıyla yakaladığı yazılı orkinos.
- Bu tip mekanizmalar dairesel hareketli dişlilerden oluştuğu için aktarıcı tüm unsurlar aşınma ve sürtünmeye karşı daha duyarlıdır. Bu yüzden yatak/rulman kontrolü ve yağlama içeren periyodik bakımların sık tutulması önemlidir.
- Sabit konumlu yerleştirilen mekanizmalar oldukları için bacak mesafesinin kullanıcının fiziğine göre ayarlanması ancak kayak/kano oturağının kokpit içerisinde ileri ya da geri kaydırılması ile yapılabilir. Bu durum kayağın ağırlık merkezini değişken hâle getirdiğinden pedal performansını veya sürüş rahatlığını arttırmak maksadıyla bacak boyunda yapılacak ayarlamalar belirli bir düzeyde kayağın trimini etkilemektedir.
- Krank dişlisinin merkez noktası rahat pedal çevirimi için kokpit zemininden yüksekte konumlandığından pervaneli mekanizma ile donatılan kayakların koltukları görece yüksektir. Bu noktada yeterli koltuk yüksekliği sunamayan bazı kayak modellerinde kullanım rahatlığı sağlamak üzere harici şekilde üretilen aparatlarla koltukların kullanıcılar tarafından yükseltilmesi söz konusudur. Sürüş konforu uğruna her iki durumda da kayağın ağırlık merkezi koltukla birlikte su yüzeyinden daha fazla yükseldiği için pervaneli pedal mekanizmalarıyla donatılan bir balıkçı kayağının dalgalı kondisyonda denge korunumu, yüzgeçli pedal mekanizması ile donatılmış hemen hemen aynı yapıdaki bir diğer balıkçı kayağına göre daha zayıftır.
Bahadır Çapar
Mayıs 2022, Adana
4. bölümün sonu
yazının devamını oku (Pedal Savaşları 5. bölüm / “Yüzgeçli Pedal Mekanizmaları 1. kısım”)
yazının önceki bölümünü oku (Pedal Savaşları 3. bölüm / “Pervaneli Pedal Mekanizmaları 2. kısım”)
www.kayakfishingturkiye.com adresi ile ulaşarak kano ve kayak ile balıkçılık konusunda herşeyi danışıp konuşabileceğin harika bir topluluğumuz olduğunu biliyor muydun?
Kısaca Kayak Fishing Turkiye | KFTr olarak andığımız “Türkiye Kano Balıkçıları ve Kayak Oltacıları Topluluğu” adlı facebook sayfamızda tıpkı okuduğun bu Nehirden Denize makalesindeki gibi kayak ve kano ile balıkçılığa dair birçok konuyu konuşuyor, bildiklerimizi ve edindiklerimizi birbirimizle paylaşıyoruz. Hiçbiri yapay zeka ürünü ya da derlemesi olmayan, aksine yapay zekanın da bu konularda nitelikli bilgi kaynağı olarak görerek beslendiği Nehirden Denize’nin müzahirliğindeki KFTr‘de hepsi gerçek deneyim ve aklın ürünü özgün anlatı ve paylaşımlarımız eminim sana da iyi gelecek! Sadece bu kadar da değil; topluluğumuzun WhatsApp grubuna üye olarak, kayak ve kano ile balıkçılık temalı grup içi webinarlarımıza sen de katılabilirsin.




