

Giysi üretiminde kullanılacak bir tekstilin su geçirmez olarak sınıflandırılabilmesi için dayanması gereken en düşük hidrostatik basınç değeri 3.000 mm.lik su sütununa denk olmalıdır. Suya dayanıklılığın başlangıcı olarak kabul edilen ve “yağmura dayanıklı” olarak adlandırılabilecek bu düzeydeki dokumalar en fazla hafifçe çiseleyen ince bir yağmura karşı dayanım gösterirken 5.000 mm.lik hidrostatik düzeye sahip tekstiller “yağmur geçirmez” olarak tanımlanabilir. Ancak 3.000-5.000 bareminde yer alan giysiler yine de kayak ve kanoda kullanmak isteyeceğimiz su yalıtımlı tekstil ürünleri standartının çok çok altında kalmaktadır. 5.000 mm.lik su geçirmezlik eşiğinden itibaren baremdeki 2 bin milimetrelik her bir artış, teorik olarak aralıksız yağan bir sağanağa maruz kalan tekstilin fazladan 1 saat daha su geçirmeden kalabileceği şeklinde hesaplanabilir. Dolayısı ile 5.000-10.000 mm hidrostatik direnç baremindeki tekstil ürünlerinin daha çok günlük ve karasal kullanıma uygun olduğunu belirterek bizler için işlevsel olan üst baremlere geçelim.
Piyasada geniş bir fiyat aralığı içerisinde çeşitlilik sergileyen performans ürünlerinin büyük çoğunluğu 20.000-25.000 (20K-25K) mm bareminde direnç sergileyen yalıtımlı tekstillerden üretilmiştir. Markaya özgü patentli membranlarla astarlanmış nitelikli tekstil ürünlerin bir alt kategorisini oluşturan bu fabrik üretimler, ekstrem iklim koşulları dışında hemen her türlü zorlu hava ve su koşullarında bir kayak oltacısını mutlu edecek ekonomik yalıtımı sağlarlar.
O hâlde kayak ve kano üzerinde kullanıma uygun giysiler için ideal su geçirmezlik derecesinin 20.000-25.000 mm hidrostatik dayanımı olan Gore-Tex® gibi lamine astarlı üretimler olduğunu bir kez daha belirterek suya dayanıklılık/su geçirmezlik kabiliyetleri doğrultusunda piyasadaki su geçirmez üretimlerin teknik sınıflandırmasını şu şekilde özetleyeyim:
2.000 mm‘ye kadar “suya dayanıklı” basit tekstillerden üretilen hafif giysilerin verimli kullanım alanı karasal ya da diğer bir ifade ile kıyısal faaliyetler olup hayli hafif bu tür giysiler sadece çiseleyen kısa süreli bir yağmurda belki iş görebilirler. Bu noktada şahsen ben bu baremdeki giysileri suya dayanıklı olarak adlandırmaktan bile imtina ediyorum.
2.000 mm-5.000 mm arası tekstiller, “suya dayanıklı” tekstil kategorisinin giriş seviyesini oluştururlar. Teknik olarak herhangi bir tekstil ürün için su geçirmezlik olarak tanımladığımız hidrostatik yeterlilik 3.000 mm.den itibaren başlar. 5.000 altında olan tekstillerden üretilen hafif ve katlanabilir giysiler yine kıyısal faaliyetlere uygun olup hafif şiddetli kısa süreli yağmurlarda kısa bir süre iş görürler.
5.000 mm-10.000 mm “suya dayanıklı” tekstillerin verimli kullanım alanı önceki iki grupta olduğu gibi yine kıyısal faaliyetlerdir. Hafif şiddetli yağmurlarda uzun süre, orta şiddetli yağmurda ise belirli bir süre iş görürler. Piyasada su geçirmez denilerek makul fiyatlarla sezonluk olarak satılan ve marka değeri taşımayan çoğu jenerik ürün genellikle bu dokuma aralığındaki patentsiz tekstillerden üretilir. Ancak deniz kayağı ya da kano üzerinde kullanıma uygun olmadıkları gibi denizel şartlar altında uzun ömürlü de değillerdir. Bu sıklıkta dokumaların kullanıldığı ve “su geçirmez” ibaresi ile sunulan giysiler ekseriyetle üretim bandının sonunda hidrofobik sıvılarla muamele edilmiş ürünlerdir. Bu açıdan belirli bir kullanım süresinin veya birkaç yıkamanın ardından su geçirmezlik özelliklerini yitirmemeleri için giysilerin dış yüzeyine düzenli aralıklarla su kaydırıcı sıvıların haricen tatbik edilmesi gerekir.
10.000 mm-15.000 mm dokuma sıklığı, su geçirmez” kategori için endüstriyel ölçekte giriş seviyesidir. Ekseriyetle lamine astarlı şekilde üretilen bu gruptaki tekstiller, kayak ve kano üzerinde giyerek su üstü faaliyetlerde kullanabileceğimiz ekonomik ve standart kalitede giysilerin yer aldığı baz gruptur. Orta şiddetli yağmurda ve hafif dalga saçıntısında uzun süre, çok şiddetli yağmurda ve dalgalı suda ise belirli bir süre iş görürler. Bu sıklıkta dokumaların kullanıldığı ve “su geçirmez” ibaresi ile sunulan giysiler ekseriyetle üretim bandının sonunda hidrofobik sıvılarla muamele edilmiş ürünlerdir. Dolayısı ile belirli bir kullanım süresinin veya belli sayıda yıkamanın sonunda su geçirmezlik özelliklerini yitirebilirler.
15.000 mm-20.000 mm dokuma sıklığında ve seçici geçirgen lamine astarlı şekilde üretilmiş “su geçirmez” kategoriye giren orta ağırlıktaki patentli tekstillerin ve daha yüksek teknolojili fabriklerin yer aldığı fiyat-performans kıyası yönünden tercih edilebilecek yarı profesyonel giysilerin yer aldığı odak gruptur. Gün içerisinde ve genellikle aşırı olmayan deniz ve kış koşullarında yaptığımız 6-7 saati aşmayan her türlü balıkçılık faaliyetinde kullanabileceğimiz bu gruptaki giysiler çok şiddetli yağmurda ve yoğun dalga saçıntısında makul sürelerle kuru kullanıma uygundurlar.
20.000 mm – 25.000 mm dokuma sıklığına sahip performansa odaklı profesyonel üretimleri içeren son grup ise su geçirmez teknik tekstil kategorisinin nispeten ağır ürünlerinin yer aldığı tamamı patentli ve seçici geçirgen lamine astarlı şekilde üretilmiş 2L fabriklerden oluşur. Pertex® Shield, Dermizax™, DryVent™ ve Xpore™ gibi farklı patentler altında seri üretime alınmış seçici geçirgen astarların yoğunlaştığı bu gruba giren ürünler ağır su üstü faaliyetlerde ve ekstrem karasal faaliyetlerde kullanılmak üzere tasarlanan 2. seviye profesyonel giysi ve kuşam ögeleri ilk olarak bu grup altında konumlandırabileceğim pahalı üretimlerdir. Zorlu deniz ve iklim koşullarında tam gün süren ve ertesi gün devam eden uzun süreli kullanıma uygundurlar. Yaşadığım coğrafya itibarı ile kış denizi için benim tercih ettiğim kayak giysileri çoğunlukla bu gruba giren ürünlerdir.
Su geçirmez teknik tekstil kategorisinin ağır ürünlerinin yer aldığı 25.000 mm ve üzeri dokuma sıklığına sahip yüksek yalıtım performansına sahip profesyonel üretimleri içeren son grup ise tamamı patentli ve seçici geçirgen membranlarla astarlanmış 2L ve 3L fabriklerden oluşur. Kutup dairesine giren ağır su üstü faaliyetlerde ve ekstrem karasal faaliyetlerde kullanılmak üzere tasarlanan profesyonel giysi ve kuşam ögeleri bu grup altında konumlandırabileceğim en pahalı üretimlerdir. Dondurucu soğuk ve buzla eş anlamlı aşırı deniz ve iklim koşullarında sürekli kullanıma uygundurlar. Seçici geçirgen membran astarlı fabrik teknolojisini geliştiren ve birçok üreticiye ilham veren Gore-Tex® liderliğindeki bu grup için hidrostatik dayanım standartı ~28.000 mm olarak kabul edilebilir. Dünyada sadece birkaç üreticinin üretebildiği ve tam olarak su geçirmez olarak nitelendirilerek kullanıcısına tam bir kuruluk garantisi sunan çok az sayıdaki teknik fabrikden üretilen 1. seviye tam profesyonel giysi ve kuşamlar, kutup koşulları gibi suda ve kıyıda karşılaşılabilecek en ağır şartlara karşı tam bir yalıtım kapasitesi sunsa da kürek ve pedal kullanımına uygun bir ergonomiyle tasarlanmadıkları takdirde kayak/kano üstünde beklenen konforu sağlayamayacak ağırlıktadır. Dolayısı ile bu fabriklerden üretilmiş olmasına rağmen esasen yüksek irtifa faaliyetlerine uygun olarak tasarlanmış bir dış katman giysisi su üstünde oldukça kullanışsız ve hatta hantallığı ile yetersiz kalabilir. Dolayısı ile suya karşı yeterli dayanıklılığa sahip tekstillerin ancak ve ancak doğru bir form ve ergonomi ile tasarlandığı giysiler bir kayak oltacısı için faydalı, kano balıkçısı için işe yarar olabilir.
Karşılaştırmalı Su Geçirmezlik Tablosu
Konfor Düzeyi |
Islakken eforsuz kullanım hissiyatı (*) |
Su Geçirmezlik Seviyesi (mm) |
Su geçirmezlik kategorisi |
Giysi tipi ve kullanım alanı |
| Konforsuz (İç katman giysileri ıslanır) | Soğuk ve ıslak | 0 – 2.000 | Suya dayanıklı (Giriş seviyesi) | Çiseleyen yağmura karşı koruma sağlayan, ancak uzun süreli dayanımı olmayan hafif yağmurluklar. Kıyısal faaliyetler için uygundur. |
| Konforsuz (İç katman giysileri su alır) | Soğuk ve nemli | 2.000 – 5.000 | Suya dayanıklı (Temel koruma) | Kısa süreli hafif yağmurlara dayanıklı olan katlanabilir yağmurluklar. Kıyısal faaliyetlerde kullanıma uygundur. |
| Düşük düzey konfor (İç katman giysileri hafifçe nemlenir) | Soğuk ve nemli | 5.000 – 10.000 | Suya dayanıklı (Orta seviye) | Hafif yağmurda uzun süre, orta şiddetli yağmurda belirli bir süre koruma sağlayan ekonomik su geçirmez montlar ve jenerik üretilmiş dış katman giysileri. Denizel koşullara uzun süre dayanıklı değillerdir ve kıyısal kullanıma daha uygundur. |
| Orta düzey konfor (İç katman giysileri kuru kalır) | Soğuk ve kuru | 10.000 – 15.000 | Su geçirmez (Endüstriyel giriş seviyesi) | Hafif dalga sıçramalarına ve orta şiddetli yağmura belirli bir süre dayanabilen lamine astarlı hafif dış katman giysileri. Deniz kayağı ve kano gibi su üstü gereçleri ile kısa süreli balıkçılık ve gezi faaliyetlerine temel seviyede uygundur. |
| Orta-Yüksek düzey konfor (İç katman giysileri kuru kalır) | Soğuk ve kuru | 15.000 – 20.000 | Su geçirmez (Profesyonel yarı teknik) | Ağır yağmur ve dalga sıçramalarına belirli bir süre dayanabilen seçici geçirgen lamine astarlı teknik fabriklerden üretilir. Deniz kayağı ve kano ile olağan deniz şartlarında yapılan günübirlik balıkçılık faaliyetleri için uygundur. |
| Yüksek düzey konfor (İç katman giysileri kuru kalır) | Ilık ve kuru | 20.000 – 25.000 | Su geçirmez (Performans odaklı teknik) | Ağır denizel ve ekstrem karasal faaliyetlerde kullanılmak üzere üretilmiş patentli astarlarla lamine teknik fabriklerin kullanıldığı yüksek performanslı dış katman giysileri. Gün boyu süren ve gün aşırı şekilde yinelenen kamplı kayak-kano faaliyetlerine uygundur. |
| En yüksek düzey konfor (İç katman giysileri kuru kalır) | Ilık ve kuru | 25.000+ | Tam su geçirmez (Üst seviye profesyonel) | Kutup koşulları ve benzeri ekstrem denizel ve karasal faaliyetler için tasarlanmış ağır teknik giysiler. Ekstrem koşullar altında yürütülen çok günlü planlanmış uzun süreli ve yollu kayak-kano faaliyetleri için uygundur. |
* Giysinin dış yüzeyi tamamen ıslak hâlde iken giyilip hareket etmeksizin beklendiğindeki göreceli hissiyat.
O hâlde tasarım bu denli önemli iken kış şartlarında kayak ile oltacılığa uygun nitelikteki su geçirmez bir ceketin sahip olması gereken formal özelliklerden de kısaca bahsedelim:
Bahadır Çapar
Aralık 2023, Adana
yazının sonraki bölümünü göster (4×4 giyim kuşam 9. bölüm / “Suya dayanıklı ceketler hakkında her şey… | 1. kısım”)
yazının önceki bölümünü göster (4×4 giyim kuşam 7. bölüm / “Su geçirmez giysiler hakkında her şey… | 1. kısım”)
(!) Hayır! Okuduğun bu yazı henüz bitmedi. Ama sen, her sayfanın altında göreceğin “Bir yanıt yazın” başlıklı kısımda bu yazıyla ilgili YORUMunu YAZ ve daha fazla içerik üretmesi için yazarı MOTİVE ET!



